Truy tố trách nhiệm hình sự là việc đưa người phải chịu trách nhiệm hình sự ra trước Tòa án để xét xử, thường do Viện kiểm sát thực hiện sau khi giai đoạn điều tra vụ án kết thúc.
1. Khái niệm truy tố trách nhiệm hình sự
Truy tố là một trong ba giai đoạn chính trong quy trình xử lý vụ án hình sự, thường diễn ra sau khi đã hoàn thành hai giai đoạn trước là khởi tố và điều tra. Mặc dù pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện nay chưa có quy định cụ thể về khái niệm truy tố, nhưng trên thực tế, có thể hiểu truy tố là việc đưa người phải chịu trách nhiệm hình sự ra trước Tòa án để xét xử, và thường được thực hiện bởi Viện kiểm sát.
2. Thẩm quyền và thời điểm truy tố trong vụ án hình sự
2.1. Thẩm quyền truy tố
Theo quy định tại Điều 239 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, thẩm quyền truy tố trong các vụ án hình sự được xác định như sau:
- Việc truy tố thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát. Viện kiểm sát ở cấp nào đảm nhiệm việc thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra thì cấp đó sẽ quyết định việc truy tố.
- Thẩm quyền truy tố của Viện kiểm sát được xác định dựa trên thẩm quyền xét xử của Tòa án đối với vụ án đó.
- Trong trường hợp vụ án vượt quá thẩm quyền của Viện kiểm sát, vụ án sẽ được chuyển đến Viện kiểm sát có thẩm quyền. Ngay khi phát hiện vụ án không thuộc phạm vi thẩm quyền, Viện kiểm sát sẽ lập tức ra quyết định chuyển vụ án sang cơ quan có thẩm quyền xử lý. Việc chuyển giao vụ án giữa các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hoặc quân khu sẽ do Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh hoặc Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu quyết định.
2.2. Thời điểm truy tố
Thủ tục truy tố được tiến hành khi giai đoạn điều tra đã hoàn tất. Lúc này, Viện kiểm sát sẽ tiếp nhận kết luận điều tra cùng với hồ sơ vụ án từ cơ quan điều tra để xem xét và quyết định việc truy tố.
3. Quyết định truy tố
3.1. Thời hạn ra quyết định truy tố
Theo quy định tại Điều 240 của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, thời hạn để Viện kiểm sát ra quyết định truy tố được quy định như sau:
- Quyết định truy tố phải được thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định kể từ khi Viện kiểm sát nhận được kết luận điều tra và hồ sơ vụ án từ cơ quan điều tra cùng cấp, hoặc từ Viện kiểm sát cấp trên chuyển đến theo thẩm quyền:
- 20 ngày đối với các tội phạm ít nghiêm trọng và tội phạm nghiêm trọng.
- 30 ngày đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
- Trong trường hợp cần thiết, Viện trưởng Viện kiểm sát có thể phê duyệt gia hạn thời gian quyết định truy tố, nhưng thời gian gia hạn không được vượt quá 10 ngày đối với tội ít nghiêm trọng và nghiêm trọng, không quá 15 ngày đối với tội rất nghiêm trọng, và không quá 30 ngày đối với tội đặc biệt nghiêm trọng.
3.2. Quy trình truy tố và kết quả
- Sau khi nhận được kết luận điều tra và hồ sơ vụ án từ cơ quan điều tra cùng cấp hoặc từ Viện kiểm sát cấp trên chuyển đến, Viện kiểm sát sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết nhằm đánh giá toàn diện và khách quan các tài liệu liên quan đến vụ án hình sự. Mục tiêu là xác định căn cứ pháp lý để đưa ra quyết định chính xác.
- Sau khi hoàn thành việc đánh giá các tài liệu liên quan đến vụ án và người phải chịu trách nhiệm hình sự, Viện kiểm sát có thể đưa ra một trong các quyết định sau:
- Truy tố bị can ra trước Tòa án;
- Trả lại hồ sơ để yêu cầu cơ quan điều tra bổ sung thông tin;
- Đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án.
Truy tố trách nhiệm hình sự là một vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người bị truy tố cũng như các bên liên quan. Đội ngũ luật sư hình sự giàu kinh nghiệm của chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ khách hàng để đảm bảo quyền lợi tốt nhất.
Luật sư Khánh sẽ đồng hành cùng bạn, giúp bạn vượt qua các thách thức pháp lý để đạt được kết quả tốt nhất. Hãy đăng ký tư vấn pháp luật miễn phí với Luật sư hình sự hoặc gọi ngay đến số hotline 0989.794.794 để được hỗ trợ.
Quyết định truy tố khép lại giai đoạn điều tra và mở ra phần chuẩn bị cho phiên tòa, nên đây là mốc đáng chú ý với cả bị can lẫn người bị hại. Ở giai đoạn này, cáo trạng đã nêu tội danh cùng các tình tiết cơ quan công tố dựa vào, nên mọi ý kiến phản bác đều phải bám sát tài liệu trong hồ sơ vụ án chứ không thể nói chung chung. Với nhóm vi phạm về thuế, ranh giới giữa chậm nộp và hành vi bị xử lý hình sự khiến nhiều người băn khoăn trường hợp nợ thuế bị truy tố được xác định dựa trên yếu tố nào. Một nội dung khác thân nhân hay hỏi là thời hạn tạm giam khi điều tra và biện pháp ngăn chặn có tiếp tục sau khi hồ sơ chuyển đi hay không.
Lưu ý: Nội dung tư vấn trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, tùy từng thời điểm mà quy định của pháp luật có sự thay đổi dẫn đến tư vấn trên không còn phù hợp. Chính vì vậy, Quý Khách hàng có góp ý hoặc cần tư vấn vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi. Chân thành cảm ơn!
