Không ít người mua và dùng pháo với suy nghĩ “chỉ là pháo hoa thôi, không sao” mà không phân biệt được các loại pháo nổ, pháo hoa nổ và pháo hoa. Ranh giới pháp lý giữa pháo nổ, pháo hoa nổ và pháo hoa rất rõ ràng, và nhầm lẫn ở đây có thể dẫn đến xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bài viết này phân tích cách phân biệt pháo nổ pháo hoa theo quy định tại Nghị định 137/2020/NĐ-CP, đồng thời làm rõ điều kiện sử dụng, hành vi bị cấm và mức xử phạt hiện hành.
1. Khái niệm pháp lý về “Pháo nổ”, “Pháo hoa nổ” và “Pháo hoa”
Nghị định 137/2020/NĐ-CP về quản lý, sử dụng pháo là văn bản pháp lý nền tảng để nhận diện từng loại pháo. Điểm cốt lõi nằm ở chỗ: không phải cứ đẹp mắt là được phép dùng — mà phụ thuộc vào đặc tính kỹ thuật và phân loại pháp lý của từng sản phẩm.
1.1. “Pháo nổ” và “Pháo hoa nổ” – Khái niệm bao trùm và đặc điểm chung
Pháo nổ là sản phẩm được chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, khi có tác động của xung kích thích cơ, nhiệt, hóa hoặc điện thì gây ra tiếng nổ hoặc gây ra tiếng rít, tiếng nổ và hiệu ứng màu sắc trong không gian.
Pháo nổ bao gồm nhiều dạng như: pháo nổ truyền thống (còn gọi là pháo tép, pháo chuột), pháo nổ dây, pháo nổ hạt, và các loại pháo tương tự. Đặc điểm chung là luôn phát ra tiếng nổ, bất kể có kết hợp hiệu ứng màu sắc hay không.
Pháo hoa nổ là một nhóm thuộc pháo nổ, nhưng có thêm hiệu ứng màu sắc rực rỡ khi phát nổ. Đây là loại pháo thường thấy trong các buổi bắn pháo hoa quy mô lớn do Nhà nước tổ chức — chẳng hạn đêm Giao thừa, các sự kiện quốc gia. Về bản chất pháp lý, pháo hoa nổ vẫn thuộc nhóm pháo nổ, không phải pháo hoa thông thường.
1.2. “Pháo hoa” – Sản phẩm không tiếng nổ và căn cứ phân biệt
Pháo hoa theo định nghĩa tại Nghị định 137/2020/NĐ-CP là sản phẩm được làm từ vật liệu nổ và các chất kỹ thuật, khi có tác động của xung kích thích thì tạo ra hiệu ứng âm thanh, ánh sáng, màu sắc trong không gian nhưng không gây ra tiếng nổ.
Đây chính là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để phân biệt: pháo hoa không tạo tiếng nổ. Đây không phải đặc điểm phụ — đây là tiêu chí phân loại cốt lõi. Nếu sản phẩm gây ra tiếng nổ, dù có phát sáng hay đổi màu đẹp đến đâu, vẫn không được xếp vào loại “pháo hoa” theo luật.
Pháo hoa thường gặp trong thực tế gồm các loại: que pháo phát sáng, pháo bút chì, pháo hoa cầm tay — những sản phẩm chỉ phát sáng và tạo hiệu ứng màu sắc mà không có âm thanh nổ.
2. Nguyên tắc sử dụng pháo theo quy định pháp luật
Việc phân loại đúng là bước đầu, nhưng điều người dân cần biết hơn là: loại nào được phép dùng, loại nào tuyệt đối không. Pháp luật quy định rõ ràng ở cả hai chiều này.
2.1. Quy định cấm tuyệt đối đối với pháo nổ và pháo hoa nổ
Cơ quan, tổ chức, cá nhân không được sản xuất, mua, bán, nhập khẩu, xuất khẩu, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng pháo nổ dưới mọi hình thức, trừ các trường hợp đặc biệt được quy định riêng (như phục vụ nghiên cứu, sản xuất do tổ chức được cấp phép thực hiện).
Pháo hoa nổ chỉ được phép sử dụng bởi các cơ quan, tổ chức được Thủ tướng Chính phủ cho phép, và phải do doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng tổ chức thực hiện. Đây không phải quy định mở cho người dân.
2.2. Điều kiện sử dụng pháo hoa không gây tiếng nổ
Khác với pháo nổ và pháo hoa nổ, pháo hoa không gây tiếng nổ được phép sử dụng trong một số trường hợp nhất định. Cụ thể:
- Cơ quan, tổ chức, cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ được sử dụng pháo hoa trong các dịp lễ, tết, sinh nhật, cưới hỏi, hội nghị, khai trương, ngày kỷ niệm và trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật.
- Chỉ được mua pháo hoa từ các tổ chức, doanh nghiệp được phép sản xuất, kinh doanh pháo hoa — không được mua từ nguồn không rõ xuất xứ.
- Sản phẩm phải là pháo hoa đúng nghĩa pháp lý: không gây ra tiếng nổ. Mua phải sản phẩm gây tiếng nổ dù được quảng cáo là “pháo hoa” vẫn bị xử lý theo quy định về pháo nổ.
Lưu ý thực tế: nhiều sản phẩm bán trên thị trường — kể cả online — được gắn nhãn “pháo hoa” nhưng thực chất có gây tiếng nổ. Người mua cần kiểm tra kỹ đặc tính sản phẩm và chỉ mua từ nguồn được phép kinh doanh hợp pháp.
3. Các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến pháo
Nghị định 137/2020/NĐ-CP liệt kê rõ các hành vi bị nghiêm cấm. Có thể chia thành ba nhóm chính để dễ nắm bắt:
Nhóm 1 – Liên quan đến sản xuất và kinh doanh:
- Nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, xuất nhập khẩu pháo nổ trái phép.
- Vận chuyển, tàng trữ pháo nổ không có giấy phép theo quy định.
Nhóm 2 – Liên quan đến hành vi sử dụng:
- Sử dụng pháo nổ dưới bất kỳ hình thức nào khi không thuộc trường hợp được pháp luật cho phép.
- Sử dụng pháo hoa nổ khi không được Thủ tướng Chính phủ cho phép và không do doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng thực hiện.
Nhóm 3 – Liên quan đến hành vi gián tiếp:
- Chiếm đoạt, mua bán, trao đổi, cho tặng pháo nổ, thuốc pháo trái phép.
- Lợi dụng, lạm dụng việc sử dụng pháo hoa để thực hiện hành vi trái pháp luật.
- Giao pháo nổ cho tổ chức, cá nhân không đủ điều kiện theo quy định.
Điểm dễ bị bỏ sót: hành vi tàng trữ pháo nổ — dù chưa dùng — cũng đã là vi phạm. Không nhất thiết phải đốt mới bị xử lý.
4. Mức xử phạt hành chính và biện pháp khắc phục hậu quả khi vi phạm quy định về pháo
Khung xử phạt hành chính trong lĩnh vực pháo được điều chỉnh bởi Nghị định 144/2021/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 282/2025/NĐ-CP). Mức phạt được xây dựng theo hướng tăng dần tương ứng với tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi.
4.1. Mức phạt tiền theo hành vi vi phạm
Theo quy định hiện hành, các mức phạt tiền phổ biến bao gồm:
- Phạt từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng các loại pháo mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
- Phạt từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng đối với hành vi tàng trữ, vận chuyển pháo nổ trái phép với số lượng nhỏ.
- Phạt từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng đối với hành vi mua bán, trao đổi pháo nổ trái phép.
- Các hành vi vi phạm có tổ chức, quy mô lớn hoặc tái phạm có thể bị phạt lên đến 40.000.000 đồng hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.
Lưu ý quan trọng: mức phạt nêu trên là mức phạt hành chính. Trường hợp hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm — ví dụ sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán pháo nổ với số lượng lớn — người vi phạm có thể bị xử lý hình sự, không dừng lại ở xử phạt vi phạm hành chính.
Trong trường hợp nghi ngờ có dấu hiệu hình sự, việc nhận được sự tư vấn, hỗ trợ sớm của Luật sư giỏi hình sự tại TP. HCM có thể mạng lại lợi ích ngoài mong đợi.
4.2. Hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả
Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm:
- Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm: toàn bộ pháo nổ, pháo hoa nổ và phương tiện dùng để vận chuyển trái phép đều có thể bị tịch thu.
- Tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn đối với tổ chức, cá nhân được cấp phép nhưng vi phạm điều kiện sử dụng.
- Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
- Buộc tiêu hủy tang vật trong các trường hợp không thể tịch thu hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Hệ thống chế tài này cho thấy pháp luật không chỉ xử phạt hành vi đốt pháo — mà toàn bộ chuỗi từ sản xuất, mua bán, vận chuyển đến tàng trữ và sử dụng đều nằm trong phạm vi kiểm soát chặt chẽ.
Tóm lại
Ranh giới pháp lý để phân biệt pháo nổ pháo hoa không nằm ở hình thức hay màu sắc — mà nằm ở một đặc tính kỹ thuật duy nhất: có gây tiếng nổ hay không. Pháo hoa đúng nghĩa theo luật là loại không tạo tiếng nổ, và chỉ loại này người dân mới có thể sử dụng hợp pháp trong các dịp lễ, tết, sự kiện — với điều kiện mua từ nguồn được phép kinh doanh.
Pháo nổ và pháo hoa nổ bị cấm tuyệt đối với cá nhân thông thường. Vi phạm không chỉ bị phạt tiền mà còn có thể bị tịch thu tài sản, tước giấy phép và trong trường hợp nghiêm trọng — bị xử lý hình sự.
Nếu bạn còn băn khoăn về phân loại pháo cụ thể, tình huống đang gặp phải hoặc cần tư vấn về các quy định liên quan, đội ngũ pháp lý có thể hỗ trợ bạn làm rõ trước khi đưa ra quyết định.
*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức. Tùy theo hồ sơ, chứng cứ, thời điểm áp dụng pháp luật và tình tiết cụ thể của từng vụ việc mà hướng xử lý có thể khác nhau. Để được hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
☎️
