Cách xác định ranh giới đất liền kề theo khoản 1 Điều 175 Bộ luật Dân sự 2015 dựa trên bốn căn cứ: thỏa thuận của các bên, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tập quán hoặc ranh giới đã tồn tại từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp. Khi đo đạc, ranh giới được xác định theo hiện trạng sử dụng và sự thống nhất của các chủ sử dụng đất liền kề, kết quả ghi nhận trên bản mô tả ranh giới, mốc giới thửa đất theo Thông tư 26/2024/TT-BTNMT.
Điểm chính trong bài
- Ranh giới đất liền kề được xác định theo thỏa thuận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền, tập quán hoặc ranh giới tồn tại từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp.
- Khi đo đạc, ranh giới xác định theo hiện trạng sử dụng và sự thống nhất của các bên, đối chiếu thêm Giấy chứng nhận nếu giấy thể hiện kích thước, tọa độ thửa đất.
- Người liền kề vắng mặt hoặc không ký mà không có văn bản tranh chấp thì ranh giới vẫn được xác định theo bản mô tả đã lập.
- Diện tích đo thực tế khác sổ nhưng ranh giới không đổi, không tranh chấp thì cấp đổi theo số liệu đo thực tế.
Nhu cầu xác định lại ranh giới thường phát sinh khi xây dựng, chuyển nhượng, tách thửa hoặc cấp đổi Giấy chứng nhận. Nắm rõ căn cứ pháp lý và trình tự đo đạc giúp người sử dụng đất bảo vệ đúng phần diện tích của mình và hạn chế tranh chấp về sau.
1. Căn cứ pháp lý để xác định ranh giới đất liền kề
Bộ luật Dân sự 2015 quy định bốn căn cứ xác định ranh giới giữa các bất động sản liền kề, đồng thời cấm lấn, chiếm hoặc thay đổi mốc giới ngăn cách:
Khoản 1 Điều 175 Bộ luật Dân sự 2015: “Ranh giới giữa các bất động sản liền kề được xác định theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Ranh giới cũng có thể được xác định theo tập quán hoặc theo ranh giới đã tồn tại từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp.
Không được lấn, chiếm, thay đổi mốc giới ngăn cách, kể cả trường hợp ranh giới là kênh, mương, hào, rãnh, bờ ruộng. Mọi chủ thể có nghĩa vụ tôn trọng, duy trì ranh giới chung.”

Khi đo đạc lập bản đồ địa chính hoặc trích đo thửa đất, ranh giới giữa các thửa liền kề được xác định theo đường phân chia phần đất giữa những người sử dụng đất và theo quy định về ranh giới bất động sản của pháp luật dân sự (điểm a khoản 1 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT). Đơn vị đo đạc không tự quyết định ranh giới mà có trách nhiệm mô tả đúng kết quả thỏa thuận, xác định ranh giới của các bên liên quan.
Nếu Giấy chứng nhận hoặc giấy tờ về quyền sử dụng đất thể hiện rõ tọa độ đỉnh thửa, kích thước cạnh thửa hoặc khoảng cách tới các địa vật xung quanh, ranh giới được xác định thêm theo giấy tờ đó. Trường hợp ranh giới theo giấy tờ khác hiện trạng, bản đồ địa chính thể hiện cả ranh giới theo giấy tờ tại một lớp riêng (khoản 2 và khoản 6 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT).
Căn cứ ranh giới đã tồn tại từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp có ý nghĩa khi giấy tờ cũ không thể hiện kích thước hoặc tọa độ thửa đất. Người sử dụng đất nên giữ lại ảnh chụp, biên bản, giấy tờ mua bán cũ chứng minh tường rào, hàng cây hay bờ đất đã ổn định qua nhiều năm.
2. Hướng dẫn các bước xác định ranh giới trên thực địa
Ranh giới trên thực địa được xác định trước khi đo đạc chi tiết, áp dụng cho cả đo đạc lập mới, chỉnh lý bản đồ địa chính và trích đo thửa đất (điểm a khoản 2 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT). Tham gia xác định gồm đơn vị đo đạc, người sử dụng đất, người sử dụng đất liền kề và người dẫn đạc là đại diện cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp xã, trưởng hoặc phó thôn, tổ dân phố, hoặc người am hiểu địa bàn được Ủy ban nhân dân cấp xã giới thiệu (điểm b khoản 2 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT, sửa đổi bởi Thông tư 23/2025/TT-BNNMT).
2.1. Kiểm tra hiện trạng sử dụng và dấu vết mốc giới cũ
Trước buổi đo đạc, người sử dụng đất nên tự khảo sát các dấu hiệu dọc đường biên thửa đất như tường gạch, bờ bao, cọc bê tông, hàng cây lâu năm hoặc rãnh thoát nước đã có từ trước. Mỗi góc ranh cần được kiểm tra xem mốc giới thửa đất có bị xê dịch hay bị lấp do san lấp mặt bằng hay không.
Người sử dụng đất nên chụp ảnh hiện trạng các điểm mốc và chuẩn bị bản photocopy Giấy chứng nhận, giấy tờ mua bán, tặng cho, thừa kế liên quan đến thửa đất. Theo điểm b khoản 2 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT, bản photocopy này không cần công chứng, chứng thực.
Nếu phát hiện dấu hiệu lấn ranh mới phát sinh, cần giữ nguyên hiện trạng và ghi nhận bằng hình ảnh trước khi làm việc với bên liền kề. Người sống lâu năm, biết rõ nguồn gốc và quá trình sử dụng đất cũng là nguồn thông tin hữu ích, vì người biết rõ vụ việc có thể được mời tham gia Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai cấp xã (điểm b khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024).
2.2. Phối hợp đo đạc và lập bản mô tả ranh giới, mốc giới
Tại thực địa, các bên liền kề trực tiếp chỉ ranh, đơn vị đo đạc ghi nhận ranh giới theo hiện trạng quản lý, sử dụng và theo sự thỏa thuận của các bên. Ranh giới được mô tả qua quan hệ của thửa đất với khu vực xung quanh, gồm người sử dụng đất liền kề, đường giao thông, kênh mương và các địa vật cố định như công trình, cây cổ thụ (điểm d khoản 2 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT).
Kết quả được ghi vào bản mô tả ranh giới, mốc giới thửa đất theo mẫu tại Phụ lục số 12 của Thông tư 26/2024/TT-BTNMT, lập trước khi đo đạc chi tiết. Ranh giới giữa các bên được xác định là đã thỏa thuận thống nhất sau khi người sử dụng đất liền kề ký xác nhận đồng ý (điểm đ khoản 3 Điều 13).
Bản mô tả không phải lập đối với thửa đất nông nghiệp có bờ thửa hoặc cọc mốc cố định trên thực địa và trường hợp đo đạc tách thửa, hợp thửa (điểm a khoản 3 Điều 13). Nếu ranh giới đang có tranh chấp, bản mô tả thể hiện đồng thời ranh giới theo hiện trạng và theo ý kiến của các bên.
3. Xác định ranh giới trong các trường hợp đặc thù
Với bờ đất, rãnh nước hay tường ngăn giữa hai thửa đất, ranh giới được xác định theo quy tắc kỹ thuật của Thông tư 26/2024/TT-BTNMT và quy định về mốc giới ngăn cách tại Điều 176 Bộ luật Dân sự 2015. Việc đo đạc ở các vị trí này cần đối chiếu nguồn gốc tạo lập công trình để tránh xung đột.

3.1. Bờ đất, rãnh nước và tường ngăn
Trường hợp công trình xây lấn sang đất bên cạnh do nhầm ranh được phân tích trong bài xây nhầm nhà trên đất người khác. Bảng dưới đây tóm tắt cách xác định ranh giới cho các trường hợp thường gặp:
| Hiện trạng thực địa | Cách xác định ranh giới | Căn cứ |
|---|---|---|
| Bờ đất, rãnh nước rộng dưới 0,5 m giữa các thửa đất nông nghiệp | Ranh giới là đường tâm của bờ đất, rãnh nước, nếu đó không phải bờ, rãnh dùng chung cho cả khu vực. | Điểm c khoản 1 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT |
| Bờ đất, rãnh nước dùng chung cho cả khu vực | Ranh giới thửa đất xác định theo mép bờ đất, rãnh nước đó. | Điểm c khoản 1 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT |
| Tường, hàng rào do một bên xây | Chủ sở hữu chỉ được xây trên phần đất thuộc quyền sử dụng của mình. Bên đã xây trên ranh giới phải dỡ bỏ nếu bên liền kề không đồng ý và có lý do chính đáng. | Khoản 1, khoản 2 Điều 176 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Tường, hàng rào xây trên ranh giới theo thỏa thuận | Là mốc giới ngăn cách thuộc sở hữu chung của các bên; với tường nhà chung, không được trổ cửa sổ, đục tường khi chưa được bên kia đồng ý. | Khoản 2, khoản 3 Điều 176 Bộ luật Dân sự 2015 |
3.2. Diện tích thực tế khác với Giấy chứng nhận
Diện tích đo đạc thực tế khác số liệu trên Giấy chứng nhận nhưng ranh giới thửa đất không thay đổi so với thời điểm có giấy tờ và không có tranh chấp với người sử dụng đất liền kề thì khi cấp hoặc cấp đổi Giấy chứng nhận, diện tích được xác định theo số liệu đo đạc thực tế (khoản 6 Điều 135 Luật Đất đai 2024). Trường hợp ranh giới đã thay đổi và diện tích thực tế nhiều hơn, phần chênh lệch được xem xét cấp Giấy chứng nhận theo quy định.
4. Cần làm gì khi phát sinh bất đồng về ranh giới với hộ liền kề?
Khi các bên không thống nhất ranh giới, cần giữ nguyên hiện trạng, đề nghị đo đạc đối chiếu hồ sơ địa chính và yêu cầu hòa giải, thay vì tự ý phá dỡ công trình. Tranh chấp đất đai phải được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết, thời hạn hòa giải không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn (khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024).
Trường hợp người liền kề vắng mặt suốt thời gian đo đạc, hoặc có mặt nhưng không tham gia xác định ranh giới, mà ranh giới không có tranh chấp, đơn vị đo đạc cùng các bên còn lại và người dẫn đạc lập, ký bản mô tả rồi chuyển Ủy ban nhân dân cấp xã thông báo công khai. Sau 15 ngày kể từ ngày thông báo, niêm yết mà người đó không đến ký, hoặc sau 10 ngày kể từ ngày nhận bản mô tả mà không ký, đồng thời không có văn bản thể hiện tranh chấp, ranh giới được xác định theo bản mô tả đã lập (điểm c khoản 3 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT).
Lưu ý thực tế
Ranh giới trên thực tế sai lệch so với sổ đỏ chưa hẳn do hàng xóm lấn chiếm, mà có thể do sai số đo đạc ở các thời kỳ trước. Trước khi gửi đơn tranh chấp, các bên nên phối hợp đo đạc và đối chiếu hồ sơ địa chính qua từng thời kỳ để tránh những phiền phức không đáng có.
Nếu đã có dấu hiệu chồng lấn, trình tự hòa giải, khởi kiện và cách chuẩn bị chứng cứ được phân tích trong bài tranh chấp ranh giới đất liền kề. Hồ sơ yêu cầu hòa giải tại cấp xã có thể tham khảo tại bài thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai.
Thực tiễn hành nghề cho thấy nhiều tranh chấp ranh giới phát sinh sau khi chuyển nhượng hoặc xây dựng, khi các bên không lập biên bản bàn giao mốc giới và không đối chiếu hiện trạng với hồ sơ địa chính. Vì vậy, trước khi nhận chuyển nhượng hoặc xây tường rào, người sử dụng đất nên đề nghị đo đạc, cắm mốc và lập biên bản có chữ ký của hộ liền kề.
Nếu đang cần xác định lại ranh giới, mốc giới hoặc chuẩn bị hồ sơ cấp đổi Giấy chứng nhận, bạn có thể tham vấn luật sư để được rà soát giấy tờ và hướng dẫn trình tự phù hợp với từng trường hợp.

Dịch vụ pháp lý liên quan
Tư vấn trực tiếp: 0989 794 794 · luatsukhanh.hcm@gmail.com · Số 35 Dương Văn An, Khu đô thị An Phú – An Khánh, Phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh
Câu hỏi thường gặp về cách xác định ranh giới đất liền kề
Hàng xóm không chịu ký giáp ranh thì có xác định được ranh giới không?
Ranh giới vẫn được xác định nếu không có tranh chấp. Sau 10 ngày kể từ ngày nhận bản mô tả ranh giới mà người liền kề không ký và không có văn bản thể hiện tranh chấp, ranh giới được xác định theo bản mô tả đã lập (điểm c khoản 3 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT).
Ranh giới theo rãnh nước hoặc bờ thửa chung được tính như thế nào?
Với đất nông nghiệp, bờ đất hoặc rãnh nước rộng dưới 0,5 m không dùng chung cho cả khu vực thì ranh giới là đường tâm của bờ, rãnh. Nếu bờ đất, rãnh nước dùng chung cho cả khu vực thì ranh giới xác định theo mép bờ, rãnh đó (điểm c khoản 1 Điều 13 Thông tư 26/2024/TT-BTNMT).
Ranh giới đã tồn tại bao lâu thì được công nhận?
Ranh giới đã tồn tại từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp là một căn cứ xác định ranh giới theo khoản 1 Điều 175 Bộ luật Dân sự 2015. Ngoài ra, ranh giới còn được xác định theo thỏa thuận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền hoặc theo tập quán.
Diện tích đo thực tế khác sổ đỏ thì có được cấp đổi theo số đo mới không?
Người sử dụng đất được cấp đổi theo số đo mới nếu ranh giới thửa đất không thay đổi so với thời điểm có giấy tờ và không có tranh chấp với người sử dụng đất liền kề (khoản 6 Điều 135 Luật Đất đai 2024). Khi đó, diện tích trên Giấy chứng nhận cấp đổi được xác định theo số liệu đo đạc thực tế.
*Lưu ý: Bài viết căn cứ Bộ luật Dân sự 2015, Luật Đất đai 2024 và Thông tư 26/2024/TT-BTNMT (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 23/2025/TT-BNNMT). Luật Đất đai đang được sửa đổi, bổ sung; khi văn bản mới có hiệu lực, cần đối chiếu lại các quy định nêu trên. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.





